آخرین ویرایش : May 28, 2012

میرزا محمد تقی خان فراهانی

معروف به : امیرکبیر

مناصب و مشاغل


صدراعظم

حکومت قاجار

( از ۱۲۶۴/۱۰/۱۸ه.ق. تا ۱۲۶۸/۰۱/۱۹ه.ق. )
در دوره صدارت حاجی میرزا آقاسی وضعیت مالی دولت به هم ریخته و خزانه خالی بود و برات های بی اعتبار زیاد بود. امیر اطلاعات مالی و مالیاتی را به روز رسانی کرد. امیر مستمری درباری ها و شاهزاده ها را کاهش داد. برات های معوقه را به قیمت پایین تر نقد کرد. امیرکبیر به ارتش و قراولخانه های شهر تهران سامان داد. او به اصلاحات اجتماعی نیز پرداخت. حمل اسلحه سرد و سلاح گرم را ممنوع کرد. قاعده بست‌نشینی را لغو کرد که مخالفت تعدادی از روحانیون را برانگیخت. در 1266 ه.ق شورش جدایی طلبانه سالار را سرکوب کرد.
امیرکبیر، دستگاه وزارت امور خارجه را توسعه داد. تأسیس سفارت‌خانه های دائمی در لندن و سن‌پترزبورگ، ایجاد کنسولگری در بمبئی، عثمانی و قفقاز؛ تربیت کادر برای وزارت امور خارجه و تنظیم دفتر اسناد سیاسی از کارهای اوست. امیرکبیر در زمینه سیاست خارجی، سیاست معروف به «سیاست موازنهٔ منفی» را در پیش گرفت؛ که بر اساس آن می‌گفت نه به روس امتیاز می‌دهیم، نه به انگلیس و نه به هیج قدرت خارجی دیگر. سیاست موازنهٔ منفی امیرکبیر، تنها یک‌بار خدشه‌دار شد و آن زمانی بود که در جریان حملهٔ ترکمن‌ها در آشوراده، تعدادی سربازان روسی کشته و روس‌ها عزل فرماندار مازندران را خواستار شدند و امیرکبیر به علت فشار روس‌ها، حاکم آنجا را عزل کرد.

موسس

مدرسه دارالفنون تهران


اولین مدرسهٔ جدید ایران بود که در آن  اصول علمی جدید و دانش‌های مهندسی، پزشکی و فنون به جوانان آموزش داده می‌شد و بسیاری از معلم‌های آن از اروپا به کار گرفته شده بودند.

روزنامه وقایع اتفاقیه (چاپ ایران)


اولین شماره روزنامه وقایع اتفاقیه در سال سوم سلطنت ناصرالدین‌شاه به کوشش امیرکبیر منتشر شد. به دستور امیرکبیر اشتراک این روزنامه برای هر یک از افرادی که از دستگاه دولتی بیش از ۲۰۰ تومان حقوق می‌گرفتند اجباری بود.


گرایشات


مخالف با

فرقه بابیه


در 1264 ه.ق به دستور امیرکبیر، علی محمد باب که در قلعه چهریق آذربایجان زندانی بود، در تبریز تیرباران شد. امیر کبیر در 1267 ه.ق پس از کشف‌ برخی‌ از توطئه‌های‌ بابیان در تهران، حسین بهاء یکی از رهبران برجسته بابی را به‌ عراق‌ تبعید کرد.


حوادث مهم زندگی


مشارکت در

عهدنامه ارزنه‌الروم


در زمان محمدشاه، نماینده  ایران درمذاکرات بود و از سال 1258 تا 1262 ه.ق یعنی نزدیک سه سال در ارزنه الروم با نمایندگان دول همسایه (روس و انگلیس و عثمانی) برای رفع اختلافات بین ایران و عثمانی مذاکره کرد.

تبعید به

شهر کاشان

( ۱۲۶۸ه.ق. )
پس از برکناری از صدرات به کاشان تبعید شد. همسرش او را همراهی کرد. مدت تبعید کمتر از دو ماه بود و به قتل رسید.

نام قاتل

حاج علی خان مقدم مراغه ای حاجب الدوله


صبح 17 ربیع الاول خبر آوردند که پیکی از تهران خواهد رسید که فرمان وزارت امیر و خلعتی شاه را می آورد. عزت الدوله همسر امیر نگران بود و خبر را باور نداشت. امیر به حمام رفت. علی خان فراشباشی که به باغ فین رسید همراه چند نفر از مامورانش وارد صحن حمام شد و فرمان شاه را نشان داد و به دلاک گفت رگ های دو دست امیر را بزند. خون از رگهای وی فوران می کرد. امیر دو دستش را بر زمین نهاده بود و منتظر بود تا مرگش در رسد. میرغضب با چکمه به میان دو کتف امیر کوبید. چون امیر به زمین در غلطید دستمالی در گلویش کرد تا جان داد. فراشباشی و همراهانش با اسبان تندرو به تهران باز گشتند.


روابط خانوادگی


نام همسر

ملک زاده خانم عزت الدوله


دومین همسر امیر، یگانه خواهر تنی ناصرالدین‌شاه بود که «ملک‌زاده‌خانم» نام داشت و به «عزت‌الدوله» ملقب بود. او در شانزده سالگی به عقد ازدواج امیر در آمد. امیر در این هنگام حدود چهل و سه ساله بوده است. این ازدواج ظاهراً به خواست و اشاره ناصرالدین شاه صورت گرفته است .

نام پسر

نام دختر

تاج الملوک


تاج الملوک دختر امیر کبیر از زن دومش عزت‌الدوله بود.

همدم الملوک


همدم الملوک دختر امیر کبیر از زن دومش عزت‌الدوله بود.

نام نوه

دارای رابطه خانوادگی با

ملک جهان خانم


امیرکبیر همسر ملک زاده خانم عزت الدوله، دختر مهدعلیا بود.
مهد علیا با ازدواج دخترش با یک آشپززاده مخالف بود.

عبدالحسین میرزا فرمانفرما


عبدالحسین میرزا داماد دختر امیرکبیر (تاج الملوک) بود.

عزیز خان مکری


عزیزخان مکری داماد امیرکبیر بود.


سایر موارد


نام استادان وی


میرزا محمد تقی خان فراهانی

تاریخ تولد ۱۲۲۰ه.ق.
تاریخ درگذشت ۱۲۶۷/۰۳/۱۷ه.ق.
محل درگذشت شهر کاشان
ملیت کشور ایران
مدفن شهر کربلا
به اصرار همسرش عزت الدوله پیکر او به کربلا منتقل و دفن شد.

توضیحات بیشتر:
  • پدرش "کربلائی محمد قربان" از اهالی روستای هزاوه فراهان بود و آشپز میرزا عیسی (میرزا بزرگ) قائم مقام اول بود. پس از او همین شغل را در دستگاه پسرش میرزا ابوالقاسم قائم مقام ثانی داشت.
  • در دستگاه قائم مقام فراهانی پرورش یافت و منشی او شد. در جوانی با «جان‌جان‌ خانم» دخترعمویش حاج شهبازخان ازدواج کرد. از او سه فرزند داشت: میرزا احمد خان مشهور به "امیرزاده" و دو دختر که بعدها یکی زن عزیز خان آجودان باشی سردار کل، دوست قدیم امیر، گردید. و دیگری به عقد میرزا رفیع خان مؤتمن درآمد. زن امیر در 1285 با دختر بزرگش سلطان خانم به زیارت مکه رفت، و ظاهرا یکی دو سال بعد، در آذربایجان درگذشت.
  • حضور امیرکبیر در دربار ناصرالدین‌شاه همواره مورد مخالفت تعدادی از نزدیکان شاه از جمله مهد علیا مادر شاه و میرزا آقاخان نوری اعتماد الدوله قرار داشت؛ چنان که تلاش‌های این عده سرانجام منجر به صدور حکم عزل امیرکبیر از مقام خود گردید. برخی از درباریان که او را مخالف منافع خود می‌دیدند، تهمت زدند که امیرکبیر داعیه سلطنت دارد.

done in 0.037 seconds