آخرین ویرایش : July 6, 2012

میرزا علی اکبر نفیسی

معروف به : ناظم الاطباء کرمانی

تحصیلات


محل تحصیل

مدرسه دارالفنون تهران

( از ۱۲۸۵ه.ق. تا ۱۲۸۹ه.ق. )

در سال ۱۲۸۶ه. ق و در پی مساعی میرزاتقی خان امیرکبیر، صدراعظم نامدار ایران، مدرسه دارالفنون تاسیس گردید و به همهٔ حکام ایالات دستور داده شد که از هر شهر چند تن از افراد مستعد که علاقمند به فراگرفتن علوم جدید باشند را، برای تحصیل در دارالفنون به تهران اعزام نمایند. در اجرای این دستور وکیل الملک از کرمان، «میرزاعلی اکبرخان نفیسی» را برای فراگیری علم طب به تهران فرستاد.

شهر کرمان



وی تحصیلات مقدماتی خود را در کرمان به پایان رسانید و مقدمات علوم و فنون طب را نزد پدر و سایر اطبای آن دوران فراگرفت.


مناصب و مشاغل


موسس

بیمارستان سینا در تهران

( تا ۱۲۸۹ه.ق. )

وی بعد از فراغت از تحصیل به پیشنهاد میرزا حسین خان مشیرالدوله، نخستین بیمارستان جدید را به روش اروپایی در ایران که همان مریضخانه ی دولتی (بیمارستان سینا) است، تأسیس کرد و خود ریاست آن را به عهده گرفت.

مدرسه شرف در تهران

( از ۱۳۱۶ه.ق. )

ناظم الاطبا پس از برپايي انجمن معارف، عضو اين انجمن شد و مدرسه شرف را در تهران باز کرد که تنها سه کلاس ابتدايي داشت و رايگان بود.

بیمارستان رضوی در مشهد



چون علیقلی میرزا اعتضاد السطنه در شب عاشورای سال 1289 درگذشت و علیقلی خان مخبر الدوله جانشین او شد، میرزا علی اکبرخان از ریاست مریضخانه دولتی استعفا کرد و همراه حاجی میرزا حسین خان مشیرالدوله (سپهسالار)، که به امر شاه حاکم خراسان شده بود، به مشهد رفت، و ولتی سینا در تهران، با میرزا حسین خان مشیرالدوله به مشهد رفت و دومین بیمارستان به روش اروپایی در ایران را تاسیس کرد.

رئیس

مدرسه شرف در تهران



اولین رئیس این مدرسه.


آثار


نویسنده

کتاب " کتابی در پاتولوژی و کلینیک جراحی "



کتاب " رساله‌ای در فیزیک "



کتاب " رساله‌ای در جراحی "



کتاب " رساله‌ای در تراپوتیک "



کتاب " رساله‌ای دیگر در تشریح "



کتاب " دو رساله در سوء هضم "



کتاب " مذاکرات "



مذاکرات، کتابی بنابر روش کتاب aide-memoire، اثر «دکتر کورلیو» طبیب فرانسوی، که ناظم الاطبا این کتاب را در سال ۱۳۰۷ه. ق به پایان رسانیده‌است.

کتاب " پزشکی نامه "



پزشکی نامه، کتاب بسیار بزرگی است در۹۵۷ صحیفه به قطع رحلی بزرگ، در علم تراپوتیک و ماتیرمدیکال که تالیف آن در ماه رمضان ۱۳۱۴ق به پایان رسیده‌است و برای مدت ها کتاب مورداستفاده پزشکان و داروسازان ایرانی در اواخر عهد قاجار و اوایل عصر پهلوی بوده‌است.

کتاب " نامه زبان آموز "



نامه زبان آموز(صرف و نحو زبان فارسی).

کتاب " رساله در آخرین دوره بروز وبا "



ناظم الاطبا این رساله را در آخرین سال بروز وبا یعنی به سال ۱۳۲۳قمری نوشته و در همان زمان این رساله چاپ شده‌است، اما درعنوان آن برای ترویج و تشویق یکی از شاگردان خود، چنین نوشته‌است: «مختصر رساله ایست در شرایط حفظ صحت و احتراز از سرایت امراض مسریه و مداوای وبا که برحسب دستورالعمل این بندهٔ درگاه، «علی اکبرطبیب»، جناب میرزااسدالله جلیل الاطباء نوشته‌اند.

کتاب " فرهنگ نفیسی (فرهنگ ناظم الاطبا) "



در اوایل سده چهارده تالیف شد. شاخص ترین اثر وی در زمینه علوم غیرپزشکی، کتاب بزرگ فرهنگ نفیسی معروف به فرهنگ ناظم الاطبا می‌باشد که شامل چهار جلد بزرگ و مشتمل بر حدود ۲۶۰۰۰ لغت فارسی و تازی می‌باشد و او تا آخرین روزهای عمر خود مشغول تدوین آن بوده‌است. این فرهنگ به "فرنودسار" نیز معروف است. فرهنگ ناظم‌الاطبا نخستین فرهنگ فارسی است که از حروف لاتین برای نشان دادن تلفظ کلمات (آوانگاری) استفاده کرده‌است.

مترجم

کتاب " کتابی در باب تشریح "

( تا ۱۳۰۵/۰۳/۲۴ه.ق. )

کتابی در علم تشریح (این کتاب که نخستین کتاب «ناظم الاطباء» و نخستین ترجمهٔ او از زبان فرانسه می‌باشد، بنا به یادداشت صفحه نخست آن در شب ۲۴ ربیع الاول سال ۱۳۰۵ق در قریهٔ شاه رضا از قرای قمشه و هنگام توقف او در اصفهان به پایان رسیده و سایر تألیفات و ترجمه‌های او، همگی بعد از این تاریخ تدوین شده‌اند.)


روابط خانوادگی


نام پدر

نام پسر

سعید نفیسی



همسر سوم جلیل‏ الدوله از خاندان خواجه نوری بود و از جانب مادر دخترزاده میرزا فتح‏ الله نوری برادرزاده میرزا آقاخان نوری. جلیل‏ الدوله چهار پسر و سه دختر داشت که نخستین آنان سعید نفیسی بود.

اکبر مودب نفیسی



علی اصغر نفیسی



حسن مشرف نفیسی



نام نوه


تاریخ تولد ۱۲۶۳/۰۳ه.ق.
تاریخ درگذشت ۱۳۴۲/۱۱/۲۶ه.ق.
محل تولد شهر کرمان
ملیت کشور ایران
پیرو مذهب شیعه

توضیحات بیشتر:
  • نیاکان او، اعضای خاندان نفیسی‌های کرمان از چند قرن قبل در این شهر به علم طب اشتغال داشته‌اند و نسب آنهابه حکیم برهان الدین نفیس بن عوض بن حکیم کرمانی از معروفترین پزشکان قرن نهم هجری و پزشک دربار الغ بیک بن شاهرخ بن تیمور گورکانی می‌رسیده‌است.
  • ادیب، تاریخ‌نگار، نویسنده، مترجم و شاعر ایرانی اواخر عهد قاجار محسوب می‌شود و مؤثر در امضای فرمان مشروطیت بوده‌است.
  • ناظم‌الاطبا در آغاز همسری از خاندان دولتشاهی اختیار کرد که در جوانی درگذشت و از او دو فرزند ماند: یکی در کودکی درگذشت و دیگری علی‌اصغر نفیسی نخستین وزیر بهداشت ایران بود. همسر دوم او نیز در جوانی درگذشت و فرزندی به جا نگذاشت. همسر سوم جلیل‏ الدوله از خاندان خواجه نوری بود و از جانب مادر دخترزاده میرزا فتح‏ الله نوری برادرزاده میرزا آقاخان نوری. جلیل‏ الدوله چهار پسر و سه دختر داشت که نخستین آنان سعید نفیسی بود.
  • میرزا علی اکبر خان پس از تحصیلات مقدماتی در زادگاهش (کرمان) جهت ادامه ی تحصیل به تهران آمد. با مساعدت محمد اسماعیل خان وکیل الملک معروف به وکیل الملک اول، حاکم وقت کرمان، چون استعداد و لیاقت شخصی و خانوادگی «میرزاعلی اکبرخان نفیسی» برای فراگرفتن علم طبابت را می‌دانست، او را برای آموختن این علم ترغیب نمود. در سال ۱۲۸۶ق و در پی مساعی میرزاتقی خان امیرکبیر، صدراعظم ایران، مدرسه دارالفنون تاسیس گردید و به همهٔ حکام ایالات دستور داده شد که از هر شهر چند تن از افراد مستعد که علاقمند به فراگرفتن علوم جدید باشند را، برای تحصیل در دارالفنون به تهران اعزام نمایند. در اجرای این دستور وکیل الملک از کرمان، «میرزاعلی اکبرخان نفیسی» را برای فراگیری علم طب به تهران فرستاد.
  • از 1310هـ.ق در زمره اطبای ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه درآمد و به طبابت در دربار مشغول شد.

done in 0.0385 seconds