آخرین ویرایش : October 10, 2012

محمد رضا شاه پهلوی

مناصب و مشاغل


پادشاه

حکومت پهلوی

( از ۱۳۲۰/۰۶/۰۳ه.ش. تا ۱۳۵۷/۱۱/۲۲ه.ش. )
دومین و آخرین شاه سلسله پهلوی. پس از کناره گیری پدرش از سلطنت به عنوان شاه شناخته شد. دوران پادشاهی او را به سه دوره مشخص تقسیم می کنند:
- دوره اول (1332-1320) حضور متفین در کشور در سال های جنگ جهانی دوم باعث دوره ای از تکثر قدرت در کشور شد. در این دوره مجلس، احزاب و گروه های سیاسی مختلف و روزنامه های آزاد باعث شده بودند تا کابینه های مختلف پس از مدتی کوتاه سقوط کنند و قدرت دربار بسیار کمرنگ باشد. مهمترین اتفاق در این دوره دولت های محلی خودمختار در آذربایجان و کردستان و نهضت ملی کردن نفت ایران بود. این دوره با کودتای 28 مرداد 1332 علیه نخست وزیر وقت مصدق پایان یافت.
- در دوره دوم (1342-1332)، دربار و ارتش بیش از پیش قدرت یافتند و پس از برکناری علی امینی و اعلام انقلاب سفید شاه و ملت و سرکوب مخالفین در 15 خرداد 1342 دورانی از دیکتاتوری شبه مدرن آغاز شد.
- در دوره سوم (1357-1342) بالا رفتن قیمت نفت باعث توسعه شدید اقتصادی شد که با تمرکز قدرت سیاسی و تشکیل حزب واحد رستاخیز دنبال شد. محمدرضاشاه بی اعتنا به قانون اساسی مشروطه زمام تمام امور کشور را در دست گرفت. رکود اقتصادی همراه با نارضایتی گسترده مردم به شکل گیری انقلاب اسلامی در سال 1357 انجامید که نظام سلطنتی را ملغی و به جمهوری تبدیل کرد.


حوادث مهم زندگی


مشارکت در

کودتای 28 مرداد 1332


شاه طی کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ با طرح سازمان مخفی اطلاعات بریتانیا و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، نخست وزیرش مصدق را برکنار نمود. این عملیات از روز ۲۵ مرداد آغاز شد. شاه پیش از آغاز عملیات به ویلایش در کلاردشت رفت و با شکست خوردن اولین مرحله از کودتای ۲۵ مرداد ابتدا به بغداد و سپس به رم گریخت. ولی سه روز بعد، طرفداران شاه موفق به اجرای کودتای ۲۸ مرداد و تسخیر ساختمان رادیو سایر مراکز دولتی شدند. تنها پس از آن بود که شاه به ایران بازگشت. مصدق برکنار، زندانی و پس از پایان دوره زندان، به احمدآباد تبعید شد.


روابط خانوادگی


نام همسر

فوزیه فواد


اولین همسر محمدرضا که به دلیل عدم تفاهم طلاق گرفت. حاصل ازدواج آنها دختری به نام شهناز پهلوی است.

ثریا اسفندیاری بختیاری

( از ۱۳۲۹/۱۱/۲۳ه.ش. تا ۱۳۳۶/۱۱/۲۴ه.ش. )
دومین همسر محمدرضا پهلوی که پس از هفت سال زندگی مشترک به دلیل نازایی طلاق گرفت. در زمان کودتای 1332 او محمدرضاشاه را در اقامت کوتاه مدتش در ایتالیا همراهی کرد.

فرح دیبا

( از ۱۳۳۸/۰۹/۳۰ه.ش. تا ۱۳۵۹/۰۵/۰۵ه.ش. )
سومین و آخرین همسر محمدرضا شاه پهلوی، فرزندان آنها رضا (1339ه.ش)، فرحناز (1342ه.ش)، علی‌رضا (1345ه.ش) و لیلا (1349ه.ش) بودند، رضا به ولیعهدی رسید. علی‌رضا و لیلا سال‌ها پس از مرگ شاه خودکشی کردند.

نام پدر

نام دختر

نام مادر

نام برادر

نام خواهر

دارای رابطه خانوادگی با

خلیل اسفندیاری بختیاری


محمدرضا شاه پهلوی با دختر خلیل اسفندیاری ازدواج کرد.


محمد رضا شاه پهلوی

تاریخ تولد ۱۲۹۸ه.ش.
تاریخ درگذشت ۱۳۵۹/۰۵/۰۵ه.ش.
محل تولد شهر تهران
محله سنگلج
محل درگذشت شهر قاهره
ملیت کشور ایران
مدفن شهر قاهره
مسجد الرفاعی

توضیحات بیشتر:
  • محمدرضا پس از به سلطنت رسیدن پدرش در شش سالگی به مقام ولیعهدی رسید. از کودکی زبان فرانسوی را نزد پرستار فرانسوی‌اش مادام ارفع آموخت. در دوازده سالگی او را برای ادامه تحصیل به سوئیس فرستادند. او در سوئیس در مدارس "اکل نوول دوشی" و انستیتو لو روزه نزدیک شهر لوزان در سوئیس تحصیل کرد.
  • محمدرضا در 17 سالگی از سوئیس به ایران بازگشت و در دانشکده افسری تحصیل را ادامه داد. پس از استعفای پدرش، به عنوان شاه جدید سوگند یاد کرد اما قدرتی نداشت و از سوی مقامات متفقین جدی گرفته نمی شد.
  • در 15 بهمن 1327 ه.ش شاه در دانشگاه تهران ترور شد. فقط یکی از گلوله‌های ضارب، ناصر فخرآرایی، به شاه برخورد کرد. ولی باعث آسیب جدی شاه نشد. چند لحظه بعد، ضارب بدون بازجویی در همان محل ترور کشته شد و انگیزه‌های او از این کار در پرده‌ای از ابهام باقی ماند. شاه با همین بهانه، همه مخالفین مذهبی و چپگرای خود را سرکوب کرد، سپس در شرایطی که حکومت نظامی اعلام شده بود، انتخابات مجلس مؤسسان برگزار شد. این مجلس علاوه‌ بر افزایش اختیارات شاه، تشکیل مجلس سنایی را تصویب کرد که نیمی از سناتورهای آن از سوی شاه منصوب می‌شدند.
  • در جریان اختلاف با نخست وزیرش دکتر مصدق و کودتای نافرجام در 25 مرداد 1332 ه.ش از ایران گریخت و به همراه همسرش (ثریا) به عراق و ایتالیا رفت. پس از موفقیت کودتای 28 مرداد بار دیگر به ایران برگشت و پس از آن حکومتش روز به روز مستبدانه تر شد.
  • محمدرضا پهلوی با اوج گرفتن تظاهرات انقلابی در کشور، در 26 دی 1357 ه.ش به مصر رفت و در اسوان مورد استقبال رسمی انور سادات رئیس جمهور مصر قرار گرفت. سپس از 2 بهمن مدتی را در مراکش مهمان ملک حسن دوم پادشاه این کشور بود. با فشار دولت انقلابی ایران و ملاحظات سیاسی دولت مراکش، او نیز مجبور به ترک مراکش شد و در 10 فروردین 1358 ه.ش به باهاما رفت که برای مدت موقتی به او ویزای گردشگری داده بود. با پایان یافتن ویزا او توانست در 20 خرداد به مکزیک برود. بیمار درمان ی او در مکزیک هر روز شدت می‌یافت و برای درمان در 30مهر به امریکا رفت و در بیمارستان نیویورک بستری شد. او همچنین چند بار مجبور شد بصورت پنهانی به مرکز سرطان مموریال اسلون-کترینگ برود. با بروز بحران گروگان‌گیری در سفارت آمریکا، هیچ کشوری علاقه به پناه دادن یک پادشاه بی‌تاج و تخت نداشت. محمدرضا پهلوی پس از خروج از بیمارستان نخست در 11 آذر به مرکز پزشکی ویلفورد هال در پایگاه نیروی هوایی لاکلند در تگزاس، سپس در 24 آذر به پاناما و در 3 فروردین 1359 به مصر رفت و انور سادات به او پناهندگی داد. مدت کوتاهی پس از ورود وی به مصر پزشکان معالج طحال او را خارج کردند. سرطان او در وضع پیشرفته‌ای بود و در سن 61 سالگی درگذشت.
  • ثروتی که شاه از خود باقی گذاشت شبکه پیچیده‌ای از شرکت‌ها، بنیادها، حساب‌های بانکی و املاکی در نقاط مختلف دنیا بود. قرار بود که طبق خواسته شاه، ثروتش به نسبت زیر تقسیم شود: 20٪ به فرح دیبا، 20٪ به پسر بزرگش رضا، 15٪ به فرحناز، 15٪ به لیلا، 20٪ به علیرضا پسر دیگر شاه، 8٪ به شهناز و 2٪ به نوه‌اش مهناز زاهدی. ارزش ثروت تقسیم شده شاه از 30 میلیارد دلار بر طبق برآورد جمهوری اسلامی ایران تا 120 میلیون دلار بر طبق گفته بعضی وابستگان به خانوده پهلوی متغیر است. عباس میلانی رقمی نزدیک به یک میلیارد دلار را نزدیک‌تر به واقعیت می‌داند.

done in 0.0271 seconds