آخرین ویرایش : November 4, 2012

مجتبی مینوی

تحصیلات


محل تحصیل


مناصب و مشاغل


رایزن

سفارت ایران در ترکیه

( از ۱۳۳۶ه.ش. تا ۱۳۴۰ه.ش. )
مینوی از سال 1336 ه.ش به مدت 4 سال به سمت رایزن فرهنگی ایران در ترکیه منصوب شد. در همین سال در کنگره بین المللی خاورشناسان در استانبول حضور یافت.

وابسته

سفارت ایران در فرانسه

( ۱۳۰۷ه.ش. )
در سال 1307 ه.ش که وزارت فرهنگ تصمیم به اعزام عده ‏ای دانشجو به اروپا گرفت، قرار شد دفتر سرپرستی محصلین درسفارت ایران در پاریس تشکیل شود. اسماعیل مرآت به سمت سرپرست دانشجویان انتخاب شد، و مینوی که ‏در این زمان بیش از بیست و پنج سال نداشت، به سمت معاونت او منصوب شد. در این سفر بود که مینوی با علامه ‏قزوینی محشور و مأنوس شد و روش نقد تحقیقی را در مکتب او آموخت. اقامت مینوی در پاریس بیش ازچند ماهی نپایید، و گویا به علت اختلافی که با مرآت پیدا کرد، تقاضای تغییر محل ‏مأموریت داد.

سفارت ایران در انگلستان

( از ۱۳۰۷ه.ش. تا ۱۳۱۱ه.ش. )
مینوی در 1307 ه.ش پس از ماموریت پاریس، از سوی وزارت معارف به عنوان سرپرست دانشجویان در لندن منصوب شد. اقامت مینوی در انگلیس حدود سه سال طول کشید، و او توانست علاوه بر دیگر فعالیت‏ ها، زبان‏ های فرانسه و انگلیسی خود را تکمیل کند و با مستشرقین بنام اروپایی آشنا شود.

رئیس

بنیاد شاهنامه فردوسی

( از ۱۳۵۰ه.ش. تا ۱۳۵۵ه.ش. )
مینوی یکی از اعضای هیات امنا و اولین رییس این بنیاد بود که تا پایان عمر این سمت را داشت. از ۱۳۵۵ محمدامین ریاحی ریاست بنیاد را بر عهده گرفت.
فعالیت‌های بنیاد شامل گردآوری نسخه‌های شاهنامه و دیگر منابع پژوهشی مرتبط با شاهنامه از سراسر جهان، و ارزیابی آنها به‌منظور تصحیح متن شاهنامه، و مقابله نسخه‌ها و تهیه متن تصحیح‌شده از بخش‌های مختلف شاهنامه توسط پژوهشگران بنیاد بود.

مدرس

دانشگاه تهران


مینوی در سال 1328ه.ش از سوی دانشگاه تهران به کار دعوت شد و با سمت استادی تاریخ ایران بعد از اسلام در دانشکده ‏های ادبیات و الهیات به تدریس پرداخت.از سال 1329 ه.ش از طرف دانشگاه تهران مأموریت یافت که طی سفرهایی به کشور ترکیه، ضمن جستجو در کتابخانه‌های آن کشور و بررسی کتب خطی فارسی و عربی و ترکی به عکس‌برداری و تهیه میکروفیلم از تعدادی از کتب خطی بپردازد. گزارشی از نتایج علمی این سفرها را در مقالاتی با عنوان «از خزائن ترکیه» در مجله دانشکده ادبیات تهران در سه شماره متوالی در سال 1335 ه.ش منتشر کرد. در سال 1348 ه.ش از دانشگاه تهران بازنشسته شد.


حوادث مهم زندگی


مهاجرت به

شهر رشت

( از ۱۲۹۸ه.ش. تا ۱۳۰۲ه.ش. )
هنگامی که مجتبی شانزده سال داشت، پدر به سمت رئیس عدلیه رشت منصوب و عازم آن شهر شد. برای مجتبی هم، با اینکه هنوز به سن‏ استخدام نرسیده بود، شغل محرری (منشی گری) عدلیه را دست و پا کرد تا کمکی به خرج خانه باشد.هنوز چند ماهی از عزیمت خانواده به رشت نگذشته بود که وقایع حمله بلشویک‏ ها به گیلان و اتحاد بعدی آنها با میرزا کوچک ‏خان جنگلی پیش آمد. پسر جوان مجذوب تبلیغات کمونیستی شد و در سلک جوانان کمونیست ثبت نام کرد.
چند ماه یعد، قوای‏ دولتی وارد رشت شد و زد و خورد شدید میان دو گروه در گرفت. مجتبی در بحبوحه این درگیری‏ها همراه دیگر جوانان ‏به باکو رفت اما پس از چند ماه اقامت در باکو، از اختلافی که میان گفتار و کردارکمونیست‏ها دید سر خورد و به رشت بازگشت، و تمام عمر از سیاست کناره گرفت.

کشور انگلستان

( از ۱۳۱۳ه.ش. تا ۱۳۲۸ه.ش. )
مینوی در سال 1313 ه.ش به انگلستان سفر کرد اما به بهانه مطلبی در کتابش مغضوب دربار شد و به ناچار در انگلیس ماندگار شد، و چون حقوقش از جانب وزارت معارف قطع شده بود، برای امرار معاش به مشاغل مختلف پرداخت، از جمله: فهرست نویسی برای کتابخانه چستربیتی، تدریس زبان فارسی ‏در دانشگاه اکسفورد ، و اجرای برنامه‏ های ادبی و فرهنگی در رادیو بی بی سی. کتاب پانزده گفتار که از آثار ارزنده‏ ‏مینوی است، یادگار این برنامه هاست.


آثار


مصحح

کتاب "دیوان‌ ناصر خسرو"

( ۱۳۰۷ه.ش. )

کتاب "داستان‌ ویس‌ و رامین‌"

( ۱۳۱۴ه.ش. )

کتاب "عیون‌ الحکمه‌"

( ۱۳۳۳ه.ش. )
مینوی این اثر ابوعلی سینا را با همکاری يحيي‌ مهدوي‌ تصحیح کرد.

کتاب "ترجمه‌ کلیله‌ و دمنه"

( ۱۳۴۳ه.ش. )
اصل اثر با انشای ابوالمعالي‌ نصر ا... منشي‌ بود.

کتاب "اخلاق ناصری"


تصحیح اثر برجسته خواجه نصیرالدین طوسی با همکاری علیرضا حیدری

مترجم

کتاب "وضع ملت و دولت و دربار در دوره شاهنشاهی ساسانیان"

( ۱۳۱۳ه.ش. )
مینوی در سال 1313 ه.ش این اثر پروفسور آرتور کریستین ‏سن دانمارکی را ترجمه کرد و به چاپ رساند و چند روز پس از انتشار آن، برای سفری نه ماهه عازم انگلیس شد، در غیاب مینوی، عده ای به رضاشاه گفتند که در این کتاب، کلمه پهلوی، ریشه گرفته از پارت دانسته شده که قومی چادر نشین بودند که از راهزنی زندگی می‏ کردند، و بعدها با جنگ و ستیز حکومت را به ستیز گرفتند و به سلطنت رسیدند و در لفافه توهین به رضاشاه پهلوی است.
شاه تعبیر اهانت را باور کرد و به شهربانی دستور داد تمام نسخه های کتاب را جمع ‏آوری و توقیف کنند. کتابها در شهربانی ماند تا بعد از شهریور 1320 ه.ش که از توقیف خارج شد و در معرض فروش ‏قرار گرفت.


مجتبی مینوی

تاریخ تولد ۱۲۸۲ه.ش.
تاریخ درگذشت ۱۳۵۵/۱۱/۰۷ه.ش.
محل تولد شهر تهران
محل درگذشت شهر تهران
ملیت کشور ایران

توضیحات بیشتر:
  • مجتبی مینوی در خانواده‏ای پشت در پشت روحانی متولد شد. هنگامی که مجتبی نزدیک به‏ سه سال داشت، پدر طبق سنت خانوادگی، تصمیم گرفت برای تحصیل ‏علوم دینی در محضر شیخ محمد تقی شیرازی عازم عراق شود. اقامت خانواده در سامره و نجف نزدیک به پنج سال ادامه یافت، مجتبی به مکتب رفت و هنگام بازگشت به تهران، قرآن را از حفظ بود و خواندن و نوشتن فارسی و عربی را به خوبی می ‏دانست.
  • هنگامی که مجتبی شانزده سال داشت، پدر به سمت رئیس عدلیه رشت منصوب و عازم آن شهر شد و برای مجتبی هم، با اینکه هنوز به سن‏ استخدام نرسیده بود، شغل محرری (منشی گری) عدلیه را دست و پا کرد تا کمکی به خرج خانه باشد. آشنایی مینوی با افکار کمونیستی در رشت رخ داد.
  • پس از چند سال که خانواده به تهران بازگشت، پدرش، از عدلیه به مجلس ‏شورای ملی منتقل شد و ریاست اداره‏ تندنویسی را به عهده گرفت. مجتبی هم برای کمک به خرج خانواده به عنوان ‏تندنویس به استخدام مجلس شورا در آمد.
  • به آموختن ‏زبانهای فرانسه و انگلیسی پرداخت، زبان پهلوی را در محضر پروفسور هرتسفلد آلمانی فرا گرفت و به تحقیق در تاریخ و فرهنگ ‏ایران پرداخت.
  • در سال 1307 سرپرست محصلین در سفارت ایران در پاریس و چند ماه بعد، همین سمت در انگلستان شد. در این سفر توانست زبان ‏های فرانسه و انگلیسی خود را تکمیل کند و با مستشرقین بنام اروپایی آشنا شود.
  • مینوی در سال 1313ه.ش برای سفری نه ماهه ، به منظور پژوهش ‏های ‏فرهنگی عازم انگلیس شد، سعایت بدگویان نزد رضاشاه باعث شد مقیم انگلستان شود. درسال 1328 مینوی از سوی دانشگاه تهران به کار دعوت شد و به ایران بازگشت.
  • در زمان حکومت مصدق رئیس تعلیمات عالیه بود، و بعد از آن چند سال رایزن فرهنگی ایران در ترکیه بود و در ضمن از کتب خطی فارسی در کتابخانه‏ های ترکیه ، گویا بیش از هزار میکرو فیلم برای دانشگاه تهران تهیه کرد که هم اکنون در کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران نگهداری می شود.
  • پس از بازنشستگی از دانشگاه تهران، به همراه جمعی از ادیبان، بنیاد شاهنامه فردوسی را بنیان گذاشت و تا پایان عمر ریاست آن را به عهده داشت./ف.م

done in 0.0373 seconds