آخرین ویرایش : December 7, 2012

یونس استاد سرایی

معروف به : میرزا کوچک خان جنگلی

تحصیلات


محل تحصیل


مناصب و مشاغل


رهبر

هیات اتحاد اسلام در ایران

( از ۱۲۹۴ه.ش. تا ۱۲۹۷ه.ش. )
میرزا به همراه همفکرانش چون دکتر حشمت ومیرزا حسین کسمایی، هیات اتحاد اسلام را تشکیل داد که اداره امور مناطق تحت کنترل جنگلی ها و تصمیم گیریهای کلی، توسط این هیئت انجام می‌شد. آنها هدف خود را «اخراج نیروهای بیگانه، رفع بی عدالتی، مبارزه با خودکامگی و استبداد و برقراری دولتی مردمی» اعلام کردند.تا پایان سال 1296 ه.ش، بخش وسیعی از گیلان و قسمتی از مازندران، طارم، آستارا، طالش، كجور و تنكابن زیر نفوذ كمیته درآمد. در 27 مرداد  1297ه.ش پس از شکست نهضت جنگل از نیروهای انگلیسی و روس های سرخ، میان نمایندگان كمیته ی اتحاد اسلام با نمایندگان انگلیس در رشت قراردادی امضا شد. امضای این قرارداد چنان اختلاف نظری پدید آورد كه میرزا كوچك خان به ناچار انحلال كمیته ی اتحاد اسلام را اعلام داشت.


حوادث مهم زندگی


رهبر

جنبش جنگل

( از ۱۲۹۴ه.ش. تا ۱۳۰۰ه.ش. )
میرزا پس از جمع کردن دوستان و همفکرانش به جنگل رفت و قیامش را آغاز کرد. قوای روس و البته نیروهای داخلی وابسته به آنها بارها تلاش کردند که جنگلی ها را سرکوب کنند اما کاری از پیش نبردند و عمدتا شکست خوردند. دولت مرکزی ایران در این دوره سعی می‌کرد با جنگلی ها به صورت کج دار و مریز رفتار کند. بعد از انقلاب بلشویکی روسیه (1295 ه.ش) نیروهای روس از ایران خارج شدند و در این خروج قوای جنگل راه را برای آنها هموار کردند. اما آخرین دسته روس ها، یعنی قوای ژنرال بیچراخوف با انگلیسی ها به فرماندهی ژنرال دنسترویل متحد شده بود که به قفقاز برود و در آنجا با بلشویکها بجنگد. انگلیسی ها از میرزا خواستند که ضمن اجازه عبور قوای بیچراخوف و قوای انگلیس از گیلان، تعدادی از پاسگاه ها را نیز در اختیار آنها قرار دهند تا به وسیله آن تدارکات پشت جبهه قفقاز میسر شود. میرزا قبول نمی‌کند و جنگ سختی در می‌گیرد. قوای روس به وسیله توپخانه دوربرد بر قوای جنگل که آرایش نظامی نامناسبی گرفته بودند پیروز می‌شود و راهی انزلی می‌شود و رشت نیز به دست قوای انگلیس می‌افتد.سر انجام با وساطت کنسول فرانسه بین جنگلی ها و انگلیسی ها صلح برقرار می‌شود. در همین ایام در تهران وثوق الدوله به قدرت می‌رسد. او ابتدا به میرزا پیشنهاد می‌کند که ضمن تامین جانی به عتبات برود و قوایش را در اختیار دولت قرار دهد. وثوق الدوله بعد از مخالفت میرزا با این پیشنهاد، تیمور تاش را با بیست هزار قزاق به عنوان والی گیلان فرستاد تا جنگلی ها را سرکوب کند. در این ایام بود که حاج احمد کسمایی، که یکی از سران موثر جنگل بود خودش را تسلیم کرد. میرزا که نمی‌خواست با هموطنانش بجنگد تصمیم گرفت با افرادش به سمت غرب گیلان عقب نشینی کند. جنگلی ها به دسته‌های کوچک تقسیم شدند و با پای پیاده به سمت غرب گیلان حرکت کردند. در این راهپیمایی طولانی، عده‌ای از جنگلی ها از پای در آمدند وعده‌ای هم اسیر شدند. دکتر حشمت هم در رشت اعدام شد. میرزا دوباره به فومنات، یعنی همان پایگاه اولیه اش بر می‌گردد و این پایان دوره اول قیام جنگل است.
دولت وثوق الدوله بعد از مخالفت سراسری با قرارداد 1919 م احساس بی ثباتی می‌کرد لذا نماینده‌ای را نزد میرزا فرستاد که تا باز شدن دوره جدید مجلس بین قوای دولتی و قوای جنگل آتش بس بر قرار شود. در این دوره بعضی از دوستان میرزا که تمایلات چپگرایانه دارند از جمله احسان الله خان و خالو قربان او را ترغیب به دوستی با اتحاد جماهیر شوروی می‌کنند. نیروهای شوروی به بهانه تعقیب روس های سفید وارد انزلی شدند. جنگلی ها از این فرصت استفاده می کنند و رشت را تصرف می کنند، میرزا سپس به انزلی می رود و پس از ملاقات با نماینده شوروی در انزلی، مسیر جدیدی را دنبال می‌کند و در روز یکشنبه 16 خرداد 1299ه.ش قوای جنگل با انتشار بیانیه‌ای تشکیل کمیته انقلاب ایران و تأسیس حکومت جمهوری گیلان را اعلام نمود. میرزا که خود تمایلات کمونیستی نداشت با عملکرد کمیته انقلاب مشکل پیدا کرد و به نشانه اعتراض از رشت به صومعه سرا رفت. در 9 مرداد 1299 ه.ش طرفداران شوروی با حمایت فرمانده قوای مسلح شوروی بر ضدّ میرزا کودتا کردند. همه طرفداران میرزا را دستگیر و بازداشت کردند. آنها دولت جدیدی معرفی کردند که احسان الله خان سرکمیسر و کمیسر خارجه و (سید جعفر جوادزاده) سید جعفر پیشه‌وری کمیسر داخله شد. بالا گرفتن اختلافات، و دستگیری‌ها، باعث تضعیف قوای جنگل گردید. بعد از کودتای سوم اسفند 1299 ه.ش و قدرت گرفتن رضاخان تحت عنوان سردار سپه، دولت مرکزی تصمیم گرفت حاکمیت خود را بر کل ایران مسجل کند و دولت های محلی را از میان بردارد. در تهران دولت جنگل را دست نشانده و عامل دولت شوروی می دانستند. به فرمان احمدشاه قاجار قوای دولتی بریگاد قزاق به سرکردگی سردار سپه برای سرکوبی قوای سرخ وارد رشت گردید و پس از چند برخورد جنگی و مذاکرات پشت پرده، قوای سرخ خاک رشت و بندر انزلی را ترک نمودند. میرزا با قوای خود در صومعه سرا بی طرف ماند،پس از تسلیم خالو قربان، نیروهای دولتی وارد رشت شدند و چون مذاكرات صلح با جنگلی ها به نتیجه نرسید، نیروهای دولتی به تعقیب جنگلی ها پرداختند. برخی از نیروها متفرق، برخی تسلیم و تعدادی نیز كشته شدند. میرزا در سرمای شدید زمستان به اعماق جنگل عقب نشست تا بتواند نیروهای پراكنده را در فرصت مناسب جمع آوری و سازماندهی كند امّا در سرما یخ زد.

مشارکت در

انقلاب مشروطه ایران


میرزا در واقعه مشروطیت به انقلابیون جبهه شمال پیوست و در فتح قزوین شرکت داشت سپس همراه سایر مجاهدین راهی تهران شد. در سال 1289 ه.ش میرزا به قصد سرکوب ترکمن ها که به حمایت از شاه مخلوع  قیام کرده بودند به همراه  تنی چند از دوستانش  به گرگان رفت که در جریان درگیری به شدت زخمی شد و از طرف مجاهدین برای معالجه به بادکوبه اعزام شد.


یونس استاد سرایی

تاریخ تولد ۱۲۵۹ه.ش.
تاریخ درگذشت ۱۳۰۰ه.ش.
محل تولد شهر رشت
محله استاد سرا
ملیت کشور ایران

توضیحات بیشتر:

یونس فرزند میرزا بزرگ در خانواده‌ای متوسط اهل رشت چشم به جهان گشود. وی سنین آغاز عمر را در مدرسه حاجی حسن واقع در صالح آباد شهر رشت و مدرسه جامع به آموختن صرف و نحو و تحصیلات دینی گذرانید. سپس برای تحصیل در علوم حوزوی به قزوین و تهران رفت. با اندیشه های آزادیخواهانه آشنا شد و در نهضت مشروطه شرکت کرد. برای مقابله با نیروهای روس و انگلیس که در شمال ایران حضور داشتند، هیات اتحاد اسلام را به وجود اورد و قیام جنگل را رهبری کرد. این قیام پس از فراز و نشیب های بسیار در 1300 ه.ش به دست نیروهای قزاق سرکوب شد و میرزا و یارانش کشته شدند./ ف.م


done in 0.0283 seconds