آخرین ویرایش : December 11, 2012

میرزا ملکم خان ناظم الدوله

تحصیلات


محل تحصیل

شهر پاریس

( از ۱۲۵۹ه.ق. تا ۱۲۶۹ه.ق. )

ملکم در ده سالگی برای تحصیل به پاریس فرستاده شد، او از هشت دانش آموزی بود ـ مانند میرزا حسین خان سپهسالار و برادرش یحیی خان ـ که به هنگام صدارت حاجی میرزا آقاسی برای تحصیل در رشته های گوناگون به فرانسه، ایتالیا و روسیه فرستاده شدند، ملکم در پاریس پس از پایان تحصیلات متوسطه به آموختن فیزیک و مهندسی رو کرد.


مناصب و مشاغل


وزیر مختار

سفارت ایران در انگلستان (دوره قاجار)

( از ۱۲۸۹ه.ق. تا ۱۳۰۷ه.ق. )
مشیرالدوله به ملکم خان عنوان سفیر کبیر کل فرنگستان داد و با لقب ناظم الملک و نشان تمثال همایون از درجهٔ اول به لندن فرستاد ولی هنگامی که دانست دربارهای اروپایی چنین سمتی را به رسمیت نمی شناسند و ملکم را نمی پذیرند عنوان او را به وزیرمختاری در انگلستان تغییر داد. یکی از مأموریت های ملکم این بود که دربارهٔ سفر ناصرالدین شاه به اروپا با دربارهای اروپایی گفت وگو کند و قرار پذیرایی از شاه را در دربار دیگر دولت ها ترتیب دهد. ملکم این مأموریت را به خوبی انجام داد و در همهٔ کشورهای اروپایی از شاه ایران پذیرایی باشکوهی به عمل آمد.
مـلکم بـه مـدت هجده سـال وزیرمـختـار ایـران در لنـدن بود و بـا مهـارت و زیـرکـی گزارش هـایی دربـارهٔ وضع حکومت در انگلستان و حاکمـیت قانون برای ناصرالدین شاه می فرستاد تا شاید او را به راهِ دادن آزادی های سیاسی و اصلاحات در ایران بیندازد.وی در 1295 ه.ق از سوی دولت ایران مأمور شرکت در کنگرهٔ برلین شد و پس از پایان مأموریت، به مقام سفیر کبیر، عنوان پرنس و لقب جناب اشرف دست یافت. ملکم در طول سفارت در لندن برادرش، میکائیل خان، را به سمت نایب اول سفارت گماشت.
در سفر سوم ناصرالدین شاه به فرنگ، ملکم امتیاز لاتاری (بلیت بخت آزمایی) را از ناصرالدین شاه گرفت، سپس آن را به یک شرکت انگلیسی فروخت، در اثر مخالفت امین السلطان و روحانیون، امتیاز مزبور به دستور ناصرالدین شاه لغو شد و شرکت انگلیسی پول خود را مطالبه نمود و ملکم خان از پرداخت آن امتناع نمود، به همین علت شاه او را از تمام سمـت هایش عزل کرد.

سفارت ایران در ایتالیا (دوره قاجار)

( از ۱۳۱۷ه.ق. تا ۱۳۲۶ه.ق. )

کنسول

کنسولگری ایران در قاهره (دوره قاجار)

( از ۱۲۸۰ه.ق. تا ۱۲۸۴ه.ق. )

مستشار

سفارت ایران در عثمانی

( از ۱۲۸۴ه.ق. تا ۱۲۸۸ه.ق. )

مدرس

مدرسه دارالفنون تهران

( از ۱۲۷۰ه.ق. )
پس از بازگشت به ایران در 1270 ه.ق به شغل معلمی و مترجمی دارالفنون پرداخت و نخستین خط تلگراف را در ایران دایر کرد.

صاحب امتیاز

روزنامه قانون (چاپ لندن)

( از ۱۳۰۷ه.ق. تا ۱۳۱۵ه.ق. )
میرزا ملکم خان نخستین شماره آن را در اول رجب سال 1307 ق در لندن منتشر کرد. از این روزنامه امروز 41 شماره به جا مانده است. ملکم خود می‌گفت که چهل پنجاه شماره منتشر کرده است. چند شماره از قانون با همکاری افراد دیگری نوشته شده، از جملهٔ این کسان سید جمال‌الدین اسدآبادی است.
این روزنامه به نظام حکومتی قاجار با لحنی تند انتقاداتی وارد می‌کرد. این نظام را استبدادی می‌دانست و معتقد بود باید سیستم حکومتی تغییر کند. به همین دلیل انتشار این روزنامه با محدودیت‌هایی از سوی دولت وقت مواجه بود. بیشتر خوانندگان قانون از فارغ‌التحصیلان و محصلان دارالفنون بودند. برای برخی به صورت مستقیم و به نشانی خودشان ارسال می‌شد و برای پیروان ملکم و افراد فراموش‌خانه به صورت محرمانه فرستاده می‌شد. انتشار قانون هشت سال طول کشید و تاثیر مهمی در روشنگری جوانان ایرانی داشت.


حوادث مهم زندگی


مشارکت در

معاهده پاریس 1875

( ۱۲۷۳ه.ق. )
در گرماگرم جنگ ایران و انگلیس بر سر مسئلهٔ هرات، همراه با هیئت نمایندگی ایران به ریاست فرّخ خان امین الملک غفاری برای مذاکره دربارهٔ قرارداد صلح با انگلستان به پاریس رفت. آن گفت وگوها به بسته شدن عهدنامهٔ صلح پاریس در 4 مارس 1857 و چشم پوشی ایران از هر گونه ادعا نسبت به هرات و افغانستان انجامید.


میرزا ملکم خان ناظم الدوله

تاریخ تولد ۱۲۴۹ه.ق.
تاریخ درگذشت ۱۳۲۶ه.ق.
محل تولد شهر اصفهان
محله جلفا
محل درگذشت شهر لوزان
ملیت کشور ایران
پیرو دین مسیحیت

توضیحات بیشتر:
  • در سال 1272ق مترجم وزارت خارجه شد. در سال 1273ه.ق، با کسب اجازه از ناصرالدین شاه، "فراموشخانه" یا "فراماسونری" را در تهران دایر کرد که اعضای آن متشکل از شاهزادگان، اعیان و بعضی از محصلین دارالفنون بود. رازداری شعار اصلی اعضای تشکل بود و چون مقاصد جمهوری خواهی آنان به گوش ناصرالدین شاه رسید، در سال 1278 ه.ق دستور انحلال آن را صادر نمود و ملکم را تبعید کرد.
  • در سال 1289 ه.ق به سمت مستشار میرزا حسین خان مشیرالدوله صدراعظم منصوب شد و در همین سال با لقب "نظام الملک"، سفیر ایران در لندن شد که تا سال 1307 (مدت هجده سال) ادامه یافت. در اواخر مأموریت در لندن، میان ملکم و میرزاعلی اصغرخان اتابک، صدراعظم وقت، برسر مسئلهٔ امتیاز بخت آزمایی اختلاف افتاد و اتابک ناصرالدین شاه را وادار ساخت حکم عزل ملکم را امضا کند. ملکم از بازگشت به ایران خودداری کرد و در لندن با کمک سیدجمال الدین اسدآبادی به انتشار روزنامهٔ قانون دست زد.
  • مظفرالدین شاه در اولین سفر خود به اروپا (1317)، میرزا ملکم خان را در پاریس به حضور می پذیرد و مورد عفو قرار می دهد و او را ملقب به "نظام الدوله" می نماید و به سفارت ایران در ایتالیا می فرستد. در شهر لوزان درگذشت. جنازه‌اش را به برن برده و طبق وصیتش سوزاندند.

done in 0.0368 seconds